Sutanna i zimarra

Używanie zwykłej, codziennej sutanny:
– papież nosi się na biało, w lecie sutanna satynowa, w zimie z sukna;
– u kardynałów sutanna jest czarna, wełniana, dodatki i obszycia są jedwabne, szkarłatne;
– arcybiskupi, biskupi i prałaci di mantelletta podobnie noszą sutannę czarną, wełnianą, ale obszycia mają z jedwabiu w kolorze amarantowym, zaś prałaci di mantellone w kolorze purpurowym-fioletowym;
– kardynałowie-zakonnicy noszą sutanny, zarówno zwykłe jak i chórowe, w tym samym kolorze, jaki mają habit;
– przyjęło się też, że wszyscy dostojnicy, poza papieżem i dostojnikami-zakonnikami, w czasie prywatnym mogą nosić zwykłe, czarne sutanny.

Ksiądz Franciszek Liszt w sutannie i farioli.
Ksiądz Franciszek Liszt w sutannie i farioli.

W czasie uroczystych ceremonii kościelnych używano sutann chórowych, które od codziennych mogły różnić się kolorem, materiałem, a przede wszystkim posiadaniem trenu. Caudae (ogony) w tego rodzaju szatach zniósł niestety Pius XII.

Chórowa sutanna kardynalska z rozpuszczonym trenem.
Chórowa sutanna kardynalska z rozpuszczonym trenem.

Papieska sutanna chórowa wykonana była z jedwabiu falistego.

Pius XII w stroju chórowym oraz tabarro i saturno.
Pius XII w stroju chórowym oraz tabarro i saturno.

Kardynalski strój chórowy mógł być w trzech kolorach: czerwonym, fioletowym w okresach pokuty i żałoby oraz w kolorze różowym, używanym w niedziele Gaudete i Laetare.  Jako materiału używano jedwabiu falistego w okresie letnim oraz z sukna w okresie zimowym, od czego wyjątkiem było używanie zawsze falistego jedwabiu w sutannach różowych.

Abp Baltimore kard. Gibbons w letnim stroju chórowym.
Abp Baltimore Jakub kard. Gibbons w letnim stroju chórowym.

Biskupie sutanny robiono z sukna na czas zimowy, zaś z wełny z merynosu na okres letni. Wyjątkiem byli Asystenci Tronu Papieskiego przebywający w Rzymie – jak już wiemy, ci wtedy chodzili w jedwabiach. Biskupie sutanny chórowe były w dwóch kolorach: fioletowym i czarnym z fioletowymi obszyciami (w okresach pokutno-żałobnych), ale oczywiście obie miały treny. Jednakże jeżeli biskup przebywał w Rzymie, czarną sutannę chórową zakładał tylko w okresie wakansu Stolicy Apostolskiej i w Wielki Piątek.

Biskup w chórowej sutannie z rozpuszczonym trenem.
Biskup w chórowej sutannie z rozpuszczonym trenem.

Kardynałowie i biskupi zakonni jako strój chórowy mogli nosić sutannę, ale w kolorze odpowiednim dla swojego zakonu i z jedwabiem użytym tylko przy dodatkach.

Ksiądz biskup Izmael Castellano O.P. w sutannie chórowej.

Prałaci di mantelletta, z racji tego, że należeli do dworu papieskiego, wszędzie nosili fiolety: jedwab w lecie i sukno w zimie. Poza tym do ich sutanny chórowej stosowały się te same zasady, co do biskupiej, ale okresami żałobnymi były tylko Wielki Piątek i sediswakancja. Prałaci di mantellone sutannę chórową mieli bez trenu, z materiałów i w kolorze podobnymi jak prałaci od mantoletu, ale z obszyciami fioletowymi.

Sposób podpięcia trenu w sutannie chórowej.
Sposób podpięcia trenu w sutannie chórowej.

Zimarra (pol. symara) – terminem tym wyróżnia się czasem strój bardzo podobny do codziennej sutanny, tyle że posiadający podwójne rękawy (krótsze spięte rzędem guzików) oraz krótką pelerynkę, nazywaną pellegrina.

Papież Pius X w symarze.
Papież Pius X w symarze.

Zimmarra dla kolejnych stopni kościelnej hierarchii jest kolorystycznie podobna do sutanny:
– kardynałowie: czarna ze szkarłatnymi obszyciami;
– arcybiskupi, biskupi i prałaci di mantelletta – czarna z obszyciami czerwonymi w odcieniu amarantowym oraz czarna z fioletowymi obszyciami w okresach żałobno-pokutnych;
– prałaci di mantellone – czarna z fioletowymi obszyciami.

Biskup przemyski Józef Pelczar w symarze, farioli i z kapeluszem w dłoni.
Biskup przemyski Józef Pelczar w symarze, farioli i z saturno w dłoni.

W przypadku zimarry zakonników stosowały się te same zasady co w przypadku sutanny: noszono kolor odpowiedni do koloru zakonnego habitu. W użytkowaniu prywatnym, z powodów praktycznych, zdarzały się też zimarry czarne z obszyciami w odpowiednim kolorze.

Abp Diomedes Falconio O.F.M. w symarze i farioli.
Abp Diomedes Falconio O.F.M. w szarej symarze i farioli.

Przywilej całkowicie czarnej symary przysługiwał m.in. wikariuszom generalnym, administratorom diecezji czy rektorom seminariów.

Ks. Idzi Benedykt Radziszewski, założyciel Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego.
Ks. Idzi Benedykt Radziszewski, założyciel Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego.